Ôl yw’r gwaith realiti rhithwir Cymraeg cyntaf i gael ei ddewis ar gyfer cystadleuaeth yng Ngŵyl Ffilmiau Ryngwladol Fenis, gan nodi carreg filltir bwysig ar gyfer adrodd straeon ymdrochol yn y Gymraeg.

Ôl yw’r gwaith realiti rhithwir Cymraeg cyntaf i gael ei ddewis ar gyfer cystadleuaeth yng Ngŵyl Ffilmiau Ryngwladol Fenis, gan nodi carreg filltir bwysig ar gyfer adrodd straeon ymdrochol yn y Gymraeg.

Mae Ôl, a gafodd ei ddewis ar gyfer y Categori Ymdrochol yn 83ain Gŵyl Ffilmiau Ryngwladol Fenis, yn mynd â chynulleidfaoedd ar daith hiraethus yn ôl i 2006 – ugain mlynedd yn ddiweddarach. Bydd y gwaith yn cael ei gyflwyno ar Ynys Ymdrochol Fenis o 2 tan 12 Medi, sef ei ddangosiad rhyngwladol cyntaf. Mae’n un o ddim ond 68 o brofiadau ymdrochol o bob cwr o’r byd sydd wedi’u dewis ar gyfer y rhaglen eleni.

Cyn teithio i Fenis, bydd Ôl hefyd yn cael ei arddangos drwy gydol yr wythnos ar stondin y Llyfrgell Genedlaethol yn yr Eisteddfod Genedlaethol eleni, gŵyl gelfyddydau a diwylliant fwyaf Cymru, a fydd yn cael ei chynnal yn ardal y garreg las yng Ngogledd Sir Benfro rhwng 1 ac 8 Awst.

Mae’r profiad dwyieithog yn bosib drwy Archif Ddarlledu Cymru, prosiect gan y Llyfrgell Genedlaethol, a ariennir gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol a Llywodraeth Cymru ac mae’n gyd-gynhyrchiad rhwng Canolfan Mileniwm Cymru, Theatr Pilot a Dreaming Methods a ddatblygwyd mewn cydweithrediad â’r Llyfrgell Genedlaethol.

Drwy’r profiad, sy’n cael ei adrodd yn Gymraeg gan Steffan Donnelly, ac yn Saesneg gan Callum Scott-Howells (It’s a Sin), bydd cynulleidfaoedd yn cael eu cludo i Lanberis, hen dref chwarelyddol yng Ngwynedd ar drothwy byd newydd lle mae Twitter newydd gael ei lansio ac mae pobl ifanc yn dod i arfer yn gyflym â chymdeithas lle mae’r cyfryngau cymdeithasol a thechnoleg yn dechrau cymryd gafael.

Mae’r teitl a’r cysyniad yn tynnu ar yr hiraeth roedd y cyd-gyfarwyddwyr, Lucy Hammond a Tomos Chetwode-Barton, eisiau ei ddeffro mewn cynulleidfaoedd gan gyfeirio at brofiad sy’n taro tant gyda’n llencyndod a’r llefydd, y bobl a’r gerddoriaeth sy’n aros gyda ni ymhell i mewn i’n bywydau fel oedolion.

Wrth siarad am gael ei dewis ar gyfer Gŵyl Ffilmiau Ryngwladol Fenis, meddai’r cyd-gyfarwyddwr Lucy Hammond: “Mae’n hynod gyffrous gweld Ôl yn cael ei gydnabod ar lefel ryngwladol.

“Mae gweld gwaith ymdrochol yn cael ei ddathlu yng ngŵyl ffilmiau hyna’r byd yn dangos pa mor bwerus y gall fod fel dull o adrodd straeon; rydyn ni’n gobeithio y bydd yn ennyn yr un teimladau o hiraeth mewn cynulleidfaoedd byd-eang ag y mae wedi’i wneud i gynulleidfaoedd adre.”

Caiff delweddaeth o ddiwylliant ieuenctid y cyfnod ei gosod yn erbyn cefndir chwareli a mynyddoedd llechi tywyll gorffennol diwydiannol yr ardal a naratif a ysgrifennwyd gan Tomos Chetwode-Barton, awdur-gyfarwyddwr a enwebwyd am BAFTA sy’n byw ar Ynys Môn, y mae eu gwaith yn aml yn archwilio themâu dosbarth, diwylliant rhanbarthol, mytholeg a rhywedd.